TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun son toplantısında oy çokluğuyla kabul edilen ortak komisyon raporunda geçen “Türkiye Modeli” ifadesi, kulağa hoş gelen ama içeriği açıklanmayan bir kavram olarak kamuoyunun önüne konulmuştur. Oysa konu, basit bir idari reform meselesi değildir. Mesele, doğrudan doğruya devletin yapısı, anayasal düzen ve ülkenin bölünmez bütünlüğüyle ilgilidir.
Türkiye Cumhuriyeti’nin Anayasası açıktır. Devlet, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Bu hüküm tartışmaya kapalıdır, değiştirilemez. Federal yapı, etnik temelli özerklik, ayrı siyasi statü gibi düzenlemeler anayasal sınırların dışındadır.
Bu durumda şu soru meşru ve kaçınılmazdır:
“Türkiye Modeli” denilerek bugün açıkça söylenmeyen, fakat zamanla anayasal zemini esnetecek bir süreç mi başlatılmaktadır?
Silah bırakma karşılığında anayasal değişiklik beklentisi doğuyorsa, bu durum yalnızca bir güvenlik meselesi değildir; doğrudan devletin kurucu ilkeleriyle ilgilidir. Terör unsurlarının veya onların siyasi uzantılarının yıllardır dile getirdiği talepler ortadadır: geniş yerel yetkiler, siyasi rehabilitasyon, af düzenlemeleri, teröre bulaşmış unsurlar açısından kamusal alanda yeniden konumlanma ve daha ileri düzeyde statü arayışları.
Eğer “Türkiye Modeli” bu beklentileri karşılamaya dönük, zamana yayılmış bir anayasal dönüşüm anlamına geliyorsa, bunun adı reform değil; örtülü çökertme projesidir.
Topluma açıkça söylenmelidir:
Üniter yapı tartışmaya açılacak mıdır?
Yerel yönetim reformu adı altında fiilî özerklik alanı mı oluşturulacaktır?
Af düzenlemeleri hangi sınırlar içinde kalacaktır?
Silah bırakan unsurların örgütsel yapıları tamamen tasfiye mi edilecektir, yoksa dönüştürülerek sistem içine mi alınacaktır?
Toplumsal barış, belirsizlikle kurulmaz.
Devletin temel nitelikleri üzerinde örtük pazarlık yapılmaz.
Anayasa, sürecin sonunda şekillenecek bir metin değil; sürecin başında bağlayıcı bir çerçevedir.
Türkiye’nin ihtiyacı olan şey, terörün kesin ve şartsız tasfiyesidir. Eğer “Türkiye Modeli” bundan ibaretse, açıkça ifade edilmelidir. Aksi halde muğlak kavramlar, haklı olarak şüphe doğurur.
Bu millet, geçmişte kapalı kapılar ardında yürütülen süreçlerin bedelini ağır ödemiştir. Bugün yapılması gereken, açık, net ve anayasal güvenceye dayalı bir çerçeve ortaya koymaktır.
Devletin birliği pazarlık konusu yapılamaz.
Anayasanın değiştirilemez hükümleri siyasi müzakere başlığı olamaz.
Türkiye Modeli deniyorsa, bu modelin sınırları şeffaf biçimde ilan edilmelidir.
20.02.2026/Haşim YANAR
